icat

Kauçuk Nedir Özellikleri Nelerdir? | Hayatın Kalbine


Kauçuk Nedir Özellikleri Nelerdir? | Kauçuk, gerek doğal kaynaklardan elde edilebilen, gerekse sentezle üretilebilen esnek bir polimer madde’dir. Doğal kauçuk birçok bitkiden elde edilebilmekle birlikte, ticari olarak üretimde kullanılan Hevea Brasiliensis adlı Güney Amerika kauçuk ağacıdır. Daha sonra bu ağaçlar Güneydoğu Asya ve Batı Afrika’da da ekilmiş, bu bölgelerde büyük kauçuk üretim çiftlikleri kurulmuştur.

Kauçuk elde etmek için kauçuk ağaçlarının kabukları eğimli biçimde kesilir. Kesilen yerlerden akan ve adına lateks denilen süt görünümlü sıvı, küçük kauçuk taneciklerinin kolloid biçiminde dağıldıkları bir tür emülsiyon durumundadır. Bu tanecikler asetik asit ya da formik asit yardımı ile çöktürülür; çökelek yıkanır, kurutulur, balyalanır ve ham kauçuk adı ile işlenmek üzere fabrikalara gönderilir.

Kauçuk Nedir Özellikleri Nelerdir?

Kauçuk Nedir Nerelerde Kullanılır?

Doğal kauçuk izopren moleküllerinin polimerleşmesi ile oluşmuş zincir biçimli moleküllerdir. Bu duruma göre zincirin halkaları olan izopren molekülleri monomer, kauçuk molekülleri ise polimerdirler. Bu moleküller sarmal (helezon) biçimde bükülmüşlerdir; çekince uzarlar, bırakılınca eski durumlarını alırlar.

Kauçuk maddesinin esnekliği bundan doğar; çekilir ya da sıkıştırılınca biçim değiştirir, bırakılınca da eski durumuna döner. Bununla birlikte ham kauçuk ısıtılınca sakız gibi süner, yumuşar, esnekliğini yitirir, plastik bir madde durumunu alır; buna karşın soğukta sert ve kırılgan olur. Mekanik sağlamlığı da azdır; ayrıca benzen, benzin ve karbon tekraklorür gibi organik çözücülerde çözünür.

Kimyasal Özellikleri 

Kimyasal özellikleri yönünden de, (bir polimer alken olması nedeni ile) etkin ve kimyasal değişmelere yatkındır. Bunun sonucu olarak katma reaksiyonları verir, asitlere, halojenlere, ozon ve başka yükseltgenlere karşı dayanıksızdır. Havanın oksijeni de ham kauçuğa etki ederek zamanlar bozar. Bu nedenle de ham kauçuk ister doğal, ister sentetik olsun genelde olduğu gibi kullanılmaz; vulkanizasyon işleminden geçirilerek türlü lastikler ve ebonit elde edilir.

Eskiden vulkanizasyon yapmak için ham kauçuk salt kükürtle karıştırılır ve ısıtılırdı. Günümüzde işlem öncesinde bazı hızlandırıcılar (Çinko oksit ve kurşun oksitler), mekanik sağlamlığı arttırmak için is (karbon siyahı), havanın etkisini azaltmak için antioksidan maddeler (bazı fenoller, aminler ve tuzlar) de ham kauçuğa eklenir.

Bunun dışında lastiğin içine kolay yanmaması için asbest (amyant), sağlamlığını arttırmak için naylon iplikler, hatta çelik teller konabilir. Lastiğin özellikleri genelde ham kauçuktan daha iyidir. Esnekliği daha fazladır, kolay kopmaz, organik çözücülerde pek az çözünür, hava ve kimyasal etkenlere karşı daha dayanıklıdır; ayrıca ısıyı ve elektrigi iletmez.

Bununla birlikte lastiklerin sertlikleri içerdikleri kükürt oranına bağlı olarak değişir. % 3-5 oranında kükürt içeren lastikler yumuşak ve esnek olurlar. Oran % 30-50 arasında ise ebonit denilen sert bir ürün ele geçer. Ebonitten bazı yalıtkan gereçler, tarak, düğme ve süs eşyası yapılır.

Lastikler ise taşıt araçlarının iç ve dış lastikleri, ayakkabı, yağmurluk, makine kayışları, hortumlar, yalıtkanlar ve başka çeşitli maddeler yapımında kullanılır. Bir otomobilde lastikten yapılmış çok sayıda parça vardır; uçak gemisinde bu sayı binleri bulur.

Günümüzde lastik ya da ebonitten yapılan eşya türlerinin sayısı 50.000’i aşmıştır. Plastikler bazı alanlarda lastiklerin yerini almışsa da esnek eşyanın yapımında lastiğin yeri yine de doldurulamamıştır.

Kauçuk Tarihi, İlk Nerelerde Kullanılmış?

MS 6. yüzyılda Güney Amerika’da yaşamış Aztek uygarlığında kauçuk kullanılırdı. Avrupalılar bu maddeyi ancak 16. yüzyılda öğrendiler; ne var ki kauçuk 19. yüzyıla kadar bazı kişilerin ilgisini çeken değişik bir madde olmakta başka bir şeye yaramadı.

Kauçukla ilgili önemli ilk çalışmaları Thomas Hancock (1786-1865) ve Charles Macintosh gerçekleştirdiler; (Macintosh kauçuk kullanarak ilk kez su geçirmesi muşamba yapmayı başardı. Sentetik kauçuk I. Dünya Savaşı sırasında ortaya çıktı. Asıl gelişme II. Dünya Savaşı içinde ve sonrasında gerçekleşti.

Sentetik kauçuk molekülleri uzun zincirli polimerler, elastomerler’dir. Bunlar şöyle sıralanabilir:> buta-dien-stiren, butadien-nitriller, etilen-propilen kopolimerleri ile kloropren (neopren) butadien, izobutilen ve silikon polimerleri ve poliüretanlar, polisülfür kauçukları, klorlu sulfolandırılmış polietilenler.

Bu sentetik (ya da doğal) ham kauçuğun küçük bir bölümü de vulkanizasyon işleminden geçirilmeden yapıştırıcı, kauçuk köpüğü, kauçuk kaplama, hatta kauçuklu boya yapımında kullanılmaktadır.