icat

Termometre Nedir? İcadı ve Özellikleri Nelerdir?

Termometre Nedir? İcadı ve Özellikleri Nelerdir?| Termometre, önceden saptanmış bir ölçeğe göre bir maddenin sıcaklık derecesini (ya da sıcaklık durumunu) ölçebilen alet. Termometreler maddelerin sıcaklıkla düzgün olarak değişen özelliklerinden (termik özellikler) yararlanarak sıcaklıkları ölçebilirler.

Sıcaklığa bağlı olarak değişen özellikler arasında hacim, genleşme ve elektriksel direnç de vardır. En çok (içinde cıva ya da alkol bulunan) sıvılı termometreler kullanılır. Bunlar içlerindeki sıvının sıcaklıkla genleşmesi özelliği ile sıcaklık derecelerini ölçerler.

Böyle bir aletin temel parçası, altında genişçe bir haznesi olan ince, uzun bir cam borudur. İçerisinde hava bulunmayan ve havanın basınç etkisini ortadan kaldırmak için de iki ucu kapatılmış olan cam borunun içine yeteri kadar cıva ya da boyalı alkol konmuştur. Sıcaklık yükseldiği zaman genleşir (hacmi büyür); kesiti sabit olan cam boru içinde, artan sıcaklıkla orantılı olarak sıvı düzeyi yükselir. Sıcaklık düşünce terli olur; sıvı düzeyi aşağı iner.

Termometre Nedir Nerelerde Kullanılır?

Bu konuda en duyarlı ve doğru termometreler gaz termometreleridir. Çünkü gazların genleşme katsayıları sıcaklıkla değişmez. Bu nedenle de ideal bir gazın sabit basınç altındaki hacmi, mutlak sıcaklık ile doğru orantılı olur. İşin ilginç yanı ilk termometrenin böyle bir alet oluşudur.

Gerçekten, 1592 yılında Galileo‘nun yaptığı ilk termometre havalı (yani gazlı) bir sıcaklık ölçme aleti olmuştur. Termograf aletinde metalik termometre vardır.

Bazı termometreler ısı pili temeline dayandırılmıştır. Ayrıca platinin direncinin sıcaklıkla değişmesi özelliğinden yararlanan termometreler de yapılmıştır.

Günlük yaşamda kullanılan termometrelerde sıcaklık ölçeği Celcius’un bulduğu (santigrad) derecesidir. Bu ölçek ergimekte olan buzun sıcaklığı 0° ve 760 mm/Hg hava basıncında kaynamakta olan suyun (buharının) sıcaklığı 100° kabul edilerek saptanmıştır.

Termodinamik ile ilgili hesaplamalarda ise Kelvin ölçeği kullanılır. Ölçek mutlak sıfır noktasından başlar; bu ise santigrad ölçeğine göre-273,15°C’dir. Buna göre de 0°C (santigrad derecesi)=273,13 K (kelvin) olur.

Ölçek çizgileri ve sayıları ya termometrenin can borusu üzerine (hasta ve laboratuvar tez mometreleri) ya da cam borunun yerleştirildiği tahta (plastik, metal) çerçeve üzerine yazılabilir.

Termometrenin duyarlık ve incelikli ölçebilme düzeyi kullanış amacına bağlı olarak değişir. Söz gelişi laboratuvar termometreleri-100°C (alkollüleri ile+350°C (cıvalılar) arasındaki sıcaklıkları ölçebilirler. Bunların bazıları 0,01’C ölçebilecek duyarlıkta olurlar.

Hasta termometreleri ise 34°C ile 42°C arasında sıcaklıkları 0,1°C’lik duyarlıkla ölçebilirler. Bunlarda ayrıca uyarım bulunduğu caz boru ile hazinesi arasında bir boğum olduğu için cıva termometre borusu içinde ilerledikten sonra soğuyunca geriye, hazneye doğru dönemez; olduğu yerde kalır

Derece Nasıl Kullanılır:

Derece Nasıl Kullanılır: Derecenin ampul bölümü hastanın dili veya koltuk altına yerleştirildiğinde, içindeki cıva ısınıp genişler ve üzerinde dereceler yazılı boru içerisinde bir cıva sütununun yükselmesini sağlar.

Hastanın ateşi okunmak için termometreye bakılırken ampul bölümündeki cıva hemen büzülür; ancak sütunun içerisindeki cıva (ampul bölümüne dar bir boyunla bağlı bulunduğundan) geriye kaçamaz. Böylece hastanın vücut sıcaklığını okumak mümkün olur. Dereceyi tekrar kullanabilmek için sallamak yoluyla cıva sütununun yeniden ampul bölümüne dolmasını sağlamak gerekir.

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı